Býk to dokazuje.
שור יוכיח
Bava kama 6b בבא קמא
Co je u býka [zvláštní]? Že je jeho způsobem chodit a škodit.
מה לשור שכן דרכו לילך ולהזיק
Jáma to dokazuje. A úsudek se vrací [k výchozímu bodu].
בור תוכיח וחזר הדין
Ravina řekl: Zahrnuje se tím to, co jsme se učili: Zeď a strom, které spadly na veřejné prostranství a způsobily škodu – [majitel] je osvobozen od placení. Dali mu lhůtu, aby strom pokácel a zeď zbořil, a spadly během lhůty a způsobily škodu – je osvobozen; po uplynutí lhůty – je povinen.
רבינא אמר לאתויי הא דתנן הכותל והאילן שנפלו לרה"ר והזיקו פטור מלשלם נתנו לו זמן לקוץ את האילן ולסתור את הכותל ונפלו בתוך הזמן והזיקו פטור לאחר הזמן חייב
Jak si to představit? Pokud se jich zřekl, je to podle Rava i podle Šmuela totéž co jáma. Čím se liší jáma? Tím, že její škoda je častá a její hlídání leží na tobě. I u těchto je škoda častá a jejich hlídání leží na tobě.
היכי דמי אי דאפקרה בין לרב בין לשמואל היינו בור מאי שנא בור דהזיקו מצוי ושמירתו עליך הני נמי הזיקן מצוי ושמירתן עליך
Pokud se jich nezřekl – podle Šmuela, který řekl: Všechny jsme se naučili z jeho jámy, je to totéž co jáma.
אי דלא אפקרינהו לשמואל דאמר כולם מבורו למדנו היינו בור
Ve skutečnosti [jde o případ], kdy se jich zřekl, a není to podobné jámě. Co je u jámy [zvláštní]? Že je od počátku zhotovena ke škodě. Což řekneš o těchto, které od počátku ke škodě zhotoveny nejsou?
לעולם דאפקרינהו ולא דמי לבור מה לבור שכן תחילת עשייתו לנזק תאמר בהני שאין תחילת עשייתן לנזק
Býk to dokazuje.
שור יוכיח
Co je u býka [zvláštní]? Že je jeho způsobem chodit a škodit.
מה לשור שכן דרכו לילך ולהזיק
Jáma to dokazuje. A úsudek se vrací [k výchozímu bodu].
בור תוכיח וחזר הדין
„Když způsobí škodu, je škůdce povinen [chav].“ „Chav ha-mazik“? Měl říci „chajav ha-mazik“! Řekl Rav Jehuda, řekl Rav: Tento tanaj je jeruzalémský, který učil zkráceným jazykem.
כשהזיק חב המזיק חב המזיק חייב המזיק מיבעי ליה אמר רב יהודה אמר רב האי תנא ירושלמי הוא דתני לישנא קלילא
„Zaplatit náhradu škody [z nejlepší půdy].“ Učili se naši mistři: „Nejlepším ze svého pole a nejlepším ze své vinice zaplatí“ (Ex 22,4) – nejlepším z pole poškozeného a nejlepším z vinice poškozeného, to jsou slova rabiho Jišmaela.
לשלם תשלומי נזק ת"ר (שמות כב, ד) מיטב שדהו ומיטב כרמו ישלם מיטב שדהו של ניזק ומיטב כרמו של ניזק דברי רבי ישמעאל
Rabi Akiva říká: Verš přišel jen proto, aby poškození vymáhali z nejlepší půdy, a tím spíše platí [úsudek kal va-chomer] pro posvěcený majetek [Chrámu].
ר' עקיבא אומר לא בא הכתוב אלא לגבות לנזקין מן העידית וק"ו להקדש
A podle rabiho Jišmaela: Snědlo-li [zvíře] tučnou [úrodu], zaplatí tučnou; snědlo-li hubenou, zaplatí tučnou?
ור' ישמעאל אכל שמינה משלם שמינה אכל כחושה משלם שמינה
Řekl Rav Idi bar Avin: Čím se zde zabýváme? Například [případem], kdy snědlo jeden záhon mezi [ostatními] záhony a nevíme, zda snědlo hubený, či tučný – pak platí tučný.
אמר רב אידי בר אבין הכא במאי עסקינן כגון שאכל ערוגה בין הערוגות ולא ידעינן אי כחושה אכל אי שמינה אכל דמשלם שמינה
Řekl Rava: Jestliže, kdybychom věděli, že snědlo hubený, platí jen hubený, nyní, když nevíme, zda snědlo hubený, či tučný, by platil tučný? Kdo chce něco vymoci od svého bližního, na tom leží důkaz!
אמר רבא ומה אילו ידעינן דכחושה אכל לא משלם אלא כחושה השתא דלא ידעינן אי כחושה אכל אי שמינה אכל משלם שמינה המוציא מחבירו עליו הראיה
Nýbrž řekl Rav Acha bar Jaakov: Čím se zde zabýváme? Například [případem], kdy nejlepší půda poškozeného byla jako nejhorší půda škůdce.
אלא אמר רב אחא בר יעקב הכא במאי עסקינן כגון שהיתה עידית דניזק כזיבורית דמזיק
A v tom se přou: Rabi Jišmael soudí, že odhadujeme podle [půdy] poškozeného, a rabi Akiva soudí, že odhadujeme podle [půdy] škůdce.
ובהא פליגי רבי ישמעאל סבר בדניזק שיימינן ורבי עקיבא סבר בדמזיק שיימינן
Jaký je důvod rabiho Jišmaela? Je řečeno „pole“ dole a je řečeno „pole“ nahoře. Jako „pole“ řečené nahoře je [pole] poškozeného, tak i „pole“ řečené dole je [pole] poškozeného.
מ"ט דרבי ישמעאל נאמר שדה למטה ונאמר שדה למעלה מה שדה האמור למעלה דניזק אף שדה האמור למטה דניזק
A rabi Akiva? „Nejlepším ze svého pole a nejlepším ze své vinice zaplatí“ – [pole] toho, kdo platí.
ורבי עקיבא מיטב שדהו ומיטב כרמו ישלם דהאיך דקא משלם
A rabi Jišmael? K něčemu slouží shoda výrazů [gezera šava] a k něčemu slouží verš. Shoda výrazů slouží k tomu, co jsem řekl.
ורבי ישמעאל אהני גזרה שוה ואהני קרא אהני גזרה שוה כדקאמינא
Verš slouží [pro případ], kdy má škůdce nejlepší i nejhorší půdu a poškozený nejlepší, a nejhorší [půda] škůdce nemá hodnotu nejlepší [půdy] poškozeného – pak mu zaplatí ze své nejlepší.
אהני קרא כגון דאית ליה למזיק עידית וזיבורית ועידית לניזק וזיבורית דמזיק לא שויא כעידית דניזק דמשלם ליה ממיטב דידיה
Neboť mu nemůže říci: Pojď a vymáhej z nejhorší [půdy], nýbrž vymáhá z nejlepší.
דלא מצי אמר ליה תא את גבי מזיבורית אלא גבי ממיטב
Rabi Akiva říká: Verš přišel jen proto, aby poškození vymáhali z nejlepší půdy, a tím spíše platí [úsudek kal va-chomer] pro posvěcený majetek. Jaký je ten úsudek pro posvěcený majetek?
ר' עקיבא אומר לא בא הכתוב אלא לגבות לניזקין מן העידית וקל וחומר להקדש מאי קל וחומר להקדש
Chceš-li říci, že náš býk trkl býka posvěceného majetku – Milosrdný řekl: „býka svého bližního“ (Ex 21,35), a nikoli býka posvěceného majetku!
אילימא דנגח תורא דידן לתורא דהקדש (שמות כא, לה) שור רעהו אמר רחמנא ולא שור של הקדש
Nýbrž [jde] o toho, kdo říká: Zavazuji se [dát] minu na údržbu Chrámu [bedek ha-bajit] – a přijde pokladník a bere z nejlepší půdy.
אלא לאומר הרי עלי מנה לבדק הבית דאתי גזבר ושקיל מעידית
Nechť [posvěcený majetek] není [o nic víc] než věřitel!
לא יהא אלא בעל חוב
Originál: Bava Kamma 6b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.