A podle rabi Meira, k čemu je to zapotřebí?
ולרבי מאיר למאי איצטריך
Arachin 5b ערכין
Mohl bys říci, že důvodem rabi Meira tam je, že vydal nařízení o dítěti mladším jednoho měsíce kvůli dítěti starému měsíc; ale zde, kde není důvod k nařízení, řekl bych, že ne. [Proto] nás učí, že důvodem rabi Meira je, že člověk nevypouští svá slova nadarmo – a není rozdílu mezi tímto a tímto [případem].
מהו דתימא טעמא דרבי מאיר התם דגזר פחות מבן חודש אטו בן חודש אבל הכא דליכא למיגזר אימא לא קמ"ל טעמא דרבי מאיר דאין אדם מוציא דבריו לבטלה לא שנא הכא ול"ש הכא
Podle koho je to, co řekl Raba bar Josef jménem Rava – a někteří říkají, že Rav Jejva bar Josi řekl jménem Rava: Kdo zasvětí zvíře svého druha, dá jeho cenu? Podle koho? Podle rabi Meira.
כמאן אזלא הא דאמר רבה בר יוסף אמר רב ואמרי לה אמר רב ייבא בר יוסי אמר רב המקדיש בהמת חבירו נותן דמיה כמאן כרבי מאיר
Ale vždyť to Rav již jednou řekl, neboť Rav Gidel řekl jménem Rava: Kdo řekne: „Beru na sebe odhad nádoby“, dá její cenu! – Mohl bys říci, že tam [je to tak], protože ví, že pro nádobu odhad neexistuje, a rozhodl se a mínil to jako cenu;
הא אמרה רב חדא זימנא דאמר רב גידל אמר רב האומר ערך כלי עלי נותן דמיו מהו דתימא התם הוא דיודע שאין ערך לכלי וגמר ואמר לשם דמים
ale zvíře, které je způsobilé být zasvěceno, o tom lze říci, že mínil toto: Řeknu-li jeho majiteli, prodá mi je; ať je svaté od nynějška a já je obětuji – ale cenu neřekl. [Proto] nás učí [že dá cenu].
אבל בהמה דבת מיקדש היא איכא למימר דהכי קאמר אי אמינא לה למרה מזבין לה ניהלי תיקדוש לה מהשתא ואקרבה אבל דמי לא קאמר קמ"ל
Rav Aši řekl: A to [platí], když řekl „beru na sebe“; ale řekl-li „toto [je zasvěceno]“, ne.
אמר רב אשי והוא דאמר עלי אבל אמר הרי זו לא:
MIŠNA: Modloslužebník – rabi Meir říká: Může být odhadován, ale nemůže zasvětit odhad. Rabi Jehuda říká: Může zasvětit odhad, ale nemůže být odhadován. A oba se shodují, že může slibovat i být předmětem slibu.
מתני׳ עובד כוכבים רבי מאיר אומר נערך אבל לא מעריך רבי יהודה אומר מעריך אבל לא נערך וזה וזה מודים שנודרין ונידרין:
GEMARA: Naši mistři učili: [Je psáno: „Mluv k] synům Izraele“ – [synové Izraele] zasvěcují odhad, ale modloslužebníci nezasvěcují odhad.
גמ׳ ת"ר בני ישראל מעריכין ואין העובדי כוכבים מעריכין
Mohl bych [si myslet], že nemohou být ani odhadováni? Verš praví: „muž“ (Lv 27,2) – to jsou slova rabi Meira.
יכול לא יהו נערכין תלמוד לומר (ויקרא כז, ב) איש דברי ר' מאיר
Rabi Meir řekl: Když jeden verš zahrnuje a jeden verš vylučuje, proč říkám, že [modloslužebník] může být odhadován, ale nemůže zasvětit odhad?
אמר רבי מאיר וכי מאחר שמקרא אחד מרבה ומקרא אחד ממעט מפני מה אני אומר נערך ולא מעריך
Protože Písmo zahrnulo více [osob] u odhadovaných než u těch, kdo odhad zasvěcují: vždyť hluchoněmý, duševně nesvéprávný a nezletilý mohou být odhadováni, ale nemohou zasvěcovat odhad.
מפני שריבה הכתוב בנערכין יותר מבמעריכין שהרי חרש שוטה וקטן נערך אבל לא מעריכין
Rabi Jehuda říká: „Synové Izraele“ mohou být odhadováni, ale modloslužebníci nemohou být odhadováni. Mohl bych [si myslet], že nemohou ani zasvěcovat odhad? Verš praví: „muž“.
רבי יהודה אומר בני ישראל נערכין ואין העובדי כוכבים נערכין יכול לא יהו מעריכין תלמוד לומר איש
Rabi Jehuda řekl: Když jeden verš zahrnuje a jeden verš vylučuje, proč říkám, že modloslužebník může zasvětit odhad, ale nemůže být odhadován? Protože Písmo zahrnulo více [osob] u těch, kdo odhad zasvěcují, než u odhadovaných: vždyť tumtum a androgynos mohou zasvětit odhad, ale nemohou být odhadováni.
אמר רבי יהודה וכי מאחר שמקרא אחד מרבה ומקרא אחד ממעט מפני מה אני אומר עובד כוכבים מעריך ולא נערך מפני שריבה הכתוב במעריכין יותר מבנערכין שהרי טומטום ואנדרוגינוס מעריכין אבל לא נערכין
Rava řekl: Rozhodnutí rabi Meira je rozumné, jeho zdůvodnění není rozumné; zdůvodnění rabi Jehudy je rozumné, jeho rozhodnutí není rozumné.
אמר רבא הלכתיה דרבי מאיר מסתברא טעמיה לא מסתברא טעמא דרבי יהודה מסתברא הלכתיה לא מסתברא
Rozhodnutí rabi Meira je rozumné, neboť je psáno: „Nepřísluší vám a nám stavět dům našeho Boha“ (Ezd 4,3). Jeho zdůvodnění není rozumné, protože to odvozuje od hluchoněmého, duševně nesvéprávného a nezletilého – ale hluchoněmý, duševně nesvéprávný a nezletilý jsou odlišní, neboť nemají [právně platný] úsudek.
הלכתיה דרבי מאיר מסתברא דכתיב (עזרא ד, ג) לא לכם ולנו לבנות (את) בית אלהינו טעמיה לא מסתברא דקא מייתי ליה מחרש שוטה וקטן שאני חרש שוטה וקטן דלאו בני דעה נינהו
Zdůvodnění rabi Jehudy je rozumné, protože to odvozuje od tumtuma a androgyna: ačkoli mají úsudek, Milosrdný je vyloučil. Jeho rozhodnutí není rozumné, neboť je psáno: „Nepřísluší vám a nám stavět dům našeho Boha“.
טעמא דרבי יהודה מסתברא דקא מייתי ליה מטומטום ואנדרוגינוס דאף על גב דבני דעה נינהו מעטינהו רחמנא הלכתיה לא מסתברא דכתיב לא לכם ולנו לבנות (את) בית אלהינו
A co dělá rabi Jehuda s tím [veršem] „nepřísluší vám a nám“? Rav Chisda řekl jménem Avimiho: [Odhad modloslužebníka platí,] ale jeho odhad se ukládá (tj. nepoužije se a odstraní se).
ורבי יהודה האי לא לכם ולנו מאי עביד ליה אמר רב חסדא אמר אבימי וערכו נגנז
Jestliže je tomu tak, pak by se na něm neměla dopouštět zpronevěra [posvátného majetku], jak učí mišna: Pět obětí za hřích, které mají zemřít, a peníze, které mají jít do Mrtvého moře – z nich se nemá užitek, ale nedopouští se na nich zpronevěra.
אלא מעתה לא ימעלו בו דתנן חמש חטאות המתות ומעות ההולכות לים המלח לא נהנין ולא מועלין
Proč tedy učí baraita o posvátných věcech modloslužebníků: Kdy to platí? U věcí zasvěcených oltáři; ale u věcí zasvěcených na údržbu Chrámu se zpronevěra dopouští.
אלמה תניא גבי קדשי עובדי כוכבים במה דברים אמורים בקדשי מזבח אבל בקדשי בדק הבית מועלין בהן
Nýbrž Rava řekl: Je to kvůli ochabování rukou, jak je psáno: „A lid země oslaboval ruce lidu Judy a děsil je při stavění“ (Ezd 4,4).
אלא אמר רבא משום רפיון ידים הוא דכתיב (עזרא ד, ד) ויהי עם הארץ מרפין ידי עם יהודה ומבהלים אותם לבנות:
Originál: Arakhin 5b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.