GEMARA: Ale vždyť jsi řekl v začátku: „Býka za mane, a přinesl dva za mane – nesplnil“!
גמ׳ והא אמרת רישא שור במנה והביא שנים במנה לא יצא
Menachot 108b מנחות
Struktura debaty:Mišna 1Otázka 2Námitka 3Důkaz 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
„Tento býk“, který dostal vadu, je jiný [případ].
שור זה ונסתאב שאני:
„Tito dva býci [ať jsou] zápalnou obětí, a dostali vadu – chce-li, přinese za jejich cenu jednoho. A Rabi to zakazuje.“ Jaký je důvod?
שני שוורין אלו עולה ונסתאבו רצה יביא בדמיהן אחד ורבי אוסר: מאי טעמא
Protože je to [jako] velký, a přinesl malého; a přestože dostal vadu, předem to Rabi nedovoluje.
משום דהוה ליה גדול והביא קטן ואף על גב דנסתאב לכתחילה לא שרי רבי
Ať se [Rabi] liší i v začátku!
ולפלוג נמי ברישא
Rabi se liší v celé věci, a počkal na rabíny, dokud nedokončili svá slova, a teprve pak s nimi polemizoval.
רבי אכולה מילתא פליג ונטר להו לרבנן עד דמסקי מילתייהו והדר מיפליג עלייהו
Uvědom si, že učí: „Tento beran [ať je] zápalnou obětí, a dostal vadu – chce-li, přinese za jeho cenu beránka. Tento beránek ať je zápalnou obětí, a dostal vadu – chce-li, přinese za jeho cenu berana. A Rabi to zakazuje.“ Vyvoď z toho.
תדע דקתני איל זה עולה ונסתאב רצה יביא בדמיו כבש כבש זה לעולה ונסתאב רצה יביא בדמיו איל ורבי אוסר שמע מינה:
Byla jim položena otázka: Jak je to [při záměně] z jednoho druhu na jiný druh?
איבעיא להו ממינא למינא מאי
Pojď a slyš: „Tento býk [ať je] zápalnou obětí,“ a dostal vadu – nepřinese za jeho cenu berana, ale přinese za jeho cenu dva berany. A Rabi to zakazuje, protože tu není [stejné] míšení. Vyvoď z toho.
תא שמע שור זה עולה ונסתאב לא יביא בדמיו איל אבל מביא בדמיו שני אילים ורבי אוסר לפי שאין בילה שמע מינה
Je-li tomu tak, proč právě dva? I jednoho, neboť u [zvířete], které dostalo vadu, podle rabínů není rozdílu mezi velkým a malým!
אי הכי מאי איריא תרי אפילו חד נמי דהא בנסתאב לרבנן לא שני להו בין גדול לקטן
Jsou to dva tanaité [se sporem] podle názoru rabínů.
תרי תנאי ואליבא דרבנן:
„A Rabi to zakazuje, protože tu není [stejné] míšení.“ Důvodem je, že tu není [stejné] míšení; z toho plyne, že kde je [stejné] míšení, je to dovoleno.
רבי אוסר לפי שאין בילה: טעמא דאין בילה הא יש בילה שרי
Ale vždyť jsme se učili: „Tento beran [ať je] zápalnou obětí, a dostal vadu – chce-li, přinese za jeho cenu beránka. Tento beránek [ať je] zápalnou obětí, a dostal vadu – přinese za jeho cenu berana. A Rabi to zakazuje“!
והתנן איל זה עולה ונסתאב רצה יביא בדמיו כבש כבש זה עולה ונסתאב יביא בדמיו איל ורבי אוסר
Jsou to dva tanaité [se sporem] podle názoru Rabiho.
תרי תנאי ואליבא דרבי
A u čistých [zvířat]: [slíbil-li] tele a přinesl býka, beránka a přinesl berana – splnil. Anonymní [Mišna] je podle rabínů.
ובטהורים עגל והביא פר כבש והביא איל יצא סתמא כרבנן:
„Chce-li, přinese za jeho cenu dva“ [atd.]. Rav Menašja bar Zevid řekl jménem Rava: Učili to jen tehdy, když řekl „tento býk [ať je] zápalnou obětí“; ale řekl-li „tento býk – zavazuji se [k němu jako] zápalné oběti“, je pevně určen.
רצה יביא בדמיו ב' [כו']: אמר רב מנשיא בר זביד אמר רב לא שנו אלא דאמר שור זה עולה אבל אמר שור זה עלי עולה הוקבע
Ale možná říká „zavazuji se jej přinést“!
ודלמא עלי להביאו קאמר
Spíše, bylo-li to řečeno, bylo to řečeno takto: Rav Menašja bar Zevid řekl jménem Rava: Učili to jen tehdy, když řekl „tento býk [ať je] zápalnou obětí“, nebo také když řekl „tento býk – zavazuji se [k němu jako] zápalné oběti“; ale řekl-li „tento býk a jeho cena – zavazuji se [k nim jako] zápalné oběti“, je pevně určen.
אלא אי איתמר הכי איתמר אמר רב מנשיא בר זביד אמר רב לא שנו אלא דאמר שור זה עולה אי נמי אמר שור זה עלי עולה אבל אמר שור זה ודמיו עלי עולה הוקבע:
MIŠNA: Kdo řekne: „Jeden z mých beránků je zasvěcen,“ nebo „jeden z mých býků je zasvěcen,“ a měl dva – větší z nich je zasvěcen. [Měl-li] tři – prostřední z nich je zasvěcen. [Řekl-li:] „Určil jsem, ale nevím, co jsem určil,“ nebo řekl: „Řekl mi otec, ale nevím, který,“ – největší z nich je zasvěcen.
מתני׳ האומר אחד מכבשי הקדש ואחד משורי הקדש והיו לו שנים הגדול שבהן הקדש שלשה בינוני שבהם הקדש פירשתי ואיני יודע מה שפירשתי או שאמר לי אבא ואיני יודע מה הגדול שבהן הקדש:
GEMARA: Z toho tedy plyne, že kdo zasvěcuje, zasvěcuje velkoryse. Řekni závěr: „Prostřední z nich je zasvěcen.“ Z toho tedy plyne, že kdo zasvěcuje, zasvěcuje skoupě!
גמ׳ אלמא מקדיש בעין יפה מקדיש אימא סיפא בינוני שבהן הקדש אלמא מקדיש בעין רעה מקדיש
Šmuel řekl: Je třeba se obávat i o prostředního, neboť ve srovnání s malým je to velkorysost.
אמר שמואל חוששין אף לבינוני דלגבי קטן עין יפה הוא
Jak má postupovat? Rabi Chija bar Rav řekl: Počká, až [prostřední] dostane vadu, a přenese jeho svatost na velkého.
היכי עביד אמר רבי חייא בר רב ממתין לו עד שיומם ומחיל ליה לקדושתיה בגדול
Rav Nachman řekl jménem Raby bar Avuhy: Učili to jen tehdy, když řekl „jeden z mých býků je zasvěcen“; ale řekl-li „býk mezi mými býky je zasvěcen“, největší z nich je zasvěcen, neboť říká „býk mezi mými býky“ [tj. ten význačný].
אמר רב נחמן אמר רבה בר אבוה לא שנו אלא דאמר אחד משוורי הקדש אבל אמר שור בשוורי הקדש הגדול שבהן הקדש תורא בתוראי קאמר
Je tomu tak? Vždyť Rav Huna řekl jménem rabiho Chiji, jménem Ully: Kdo řekne svému druhovi „prodávám ti dům mezi svými domy“, ukáže mu podkroví. Není to snad proto, že je nejhorší? Nikoli, [proto, že je] nejlepší z domů.
איני והאמר רב הונא אמר ר' חייא משמיה דעולא האומר לחבירו בית בביתי אני מוכר לך מראהו עלייה לאו משום דגריע לא מעולה שבבתים:
Namítají: „Býk mezi mými býky je zasvěcen,“ a stejně tak zasvěcený býk, který se smísil s jinými – největší z nich je zasvěcen, a všechny se prodají pro potřeby zápalných obětí a jejich cena je nesvatá.
מיתיבי שור בשוורי הקדש וכן שור של הקדש שנתערב באחרים הגדול שבהן הקדש וכולם ימכרו לצרכי עולות ודמיהן חולין
Vykládej to o zasvěceném býku, který se smísil s jinými. Ale vždyť říká „a stejně tak“! Vykládej to o [výrazu] „největší“.
תרגומא אשור של הקדש שנתערב באחרים והא וכן קאמר תרגומא אגדול:
Namítají: [Řekl-li:] „Prodávám ti dům mezi svými domy,“ a [jeden] spadl – ukáže mu spadlý. „Prodávám ti otroka mezi svými otroky,“ a [jeden] zemřel – ukáže mu mrtvého.
מיתיבי בית בביתי אני מוכר לך ונפל מראהו נפול עבד בעבדיי אני מוכר לך ומת מראהו מת
Originál: Menachot 108b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.