[Řekne-li:] Můj býk usmrtil toho a toho, nebo býka toho a toho – platí na základě vlastního přiznání.
המית שורי את פלוני או שורו של פלוני הרי זה משלם על פי עצמו
Bava kama 15b בבא קמא
Struktura debaty:Mišna 1Otázka 4Důkaz 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
Nejde snad o neškodného?
מאי לאו בתם
Nikoli, o varovaného. Ale u neškodného co? Tak tedy také neplatí na základě vlastního přiznání? Je-li tomu tak, místo aby v závěru uváděl: [Řekne-li:] Můj býk usmrtil otroka toho a toho, neplatí na základě vlastního přiznání – ať rozliší a uvede to u něj samého:
לא במועד אבל תם מאי הכי נמי דאין משלם על פי עצמו אי הכי אדתני סיפא המית שורי את עבדו של פלוני אין משלם על פי עצמו לפלוג וליתני בדידיה
O čem to bylo řečeno? O varovaném; ale u neškodného neplatí na základě vlastního přiznání.
בד"א במועד אבל בתם אינו משלם על פי עצמו
Celá [baraita] mluví o varovaném.
כולה במועד קמיירי
Pojď a slyš: Toto je pravidlo: Kdokoli platí víc, než kolik poškodil, neplatí na základě vlastního přiznání. Neplyne snad z toho, že [platí-li] méně, než kolik poškodil, platí?
תא שמע זה הכלל כל המשלם יותר על מה שהזיק אינו משלם על פי עצמו מאי לאו הא פחות ממה שהזיק משלם
Nikoli; z toho plyne, že [platí-li] tolik, kolik poškodil, platí.
לא הא כמה שהזיק משלם
Ale [platí-li] méně – co? Tak tedy také neplatí? Je-li tomu tak, místo aby uváděl: Toto je pravidlo: Kdokoli platí víc, než kolik poškodil, neplatí na základě vlastního přiznání – ať uvede: Toto je pravidlo: Kdokoli neplatí tolik, kolik poškodil, což znamená méně i víc. Je to vyvrácení!
אבל פחות מאי הכי נמי דלא משלם אי הכי אדתני זה הכלל כל המשלם יותר על מה שהזיק אינו משלם על פי עצמו ליתני זה הכלל כל שאינו משלם כמה שהזיק דמשמע פחות ומשמע יותר תיובתא
A halacha [zní]: Polovina náhrady je pokuta.
והלכתא פלגא נזקא קנסא
Vyvrácení – a [přesto] halacha?
תיובתא והלכתא
Ano. Jaký je důvod, že to bylo vyvrácení? Protože se neuvádí „tolik, kolik poškodil“.
אין טעמא מאי הויא תיובתא משום דלא קתני כמו שהזיק
Není to pro něj bez výjimky, protože je tu polovina náhrady za oblázky, o níž víme z tradované halachy, že je [náhradou] majetku; proto to neuvádí.
לא פסיקא ליה כיון דאיכא חצי נזק צרורות דהלכתא גמירא לה דממונא הוא משום הכי לא קתני
A nyní, když jsi řekl, že polovina náhrady je pokuta: pes, který sežral jehňata, a kočka, která sežrala kohouta – je to neobvyklé a v Babylónii to nevymáháme.
והשתא דאמרת פלגא נזקא קנסא האי כלבא דאכל אימרי ושונרא דאכלה תרנגולא משונה הוא ולא מגבינן בבבל
A to platí o velkých [zvířatech], ale u malých je to jejich obvyklý způsob.
והני מילי ברברבי אבל בזוטרי אורחיה הוא
A zmocnil-li se [poškozený náhrady], nebereme mu ji.
ואי תפס לא מפקינן מיניה
A řekne-li: Stanovte mi lhůtu, abych šel do země Izraele, stanovíme mu ji; a nepůjde-li [škůdce], dáme ho do klatby.
ואי אמר קבעו לי זימנא דאזלינא לארעא דישראל קבעינן ליה ואי לא אזיל משמתינן ליה
A tak či onak ho dáme do klatby, dokud neodstraní [zdroj] škody.
ובין כך ובין כך משמתינן ליה עד דמסלק הזיקא
Podle [výroku] rabiho Natana, neboť učí se [v baraitě]: Rabi Natan říká: Odkud [víme], že člověk nemá chovat zlého psa ve svém domě a nemá stavět vratký žebřík ve svém domě? Verš praví: „Neuvedeš krev na svůj dům“ (Dt 22,8).
מדרבי נתן דתניא רבי נתן אומר מניין שלא יגדל אדם כלב רע בתוך ביתו ואל יעמיד סולם רעוע בתוך ביתו ת"ל (דברים כב, ח) לא תשים דמים בביתך
MIŠNA: Pět [druhů je] neškodných a pět varovaných.
מתני׳ חמשה תמין וחמשה מועדין
Zvíře není varované, že bude trkat, vrážet, kousat, ulehat ani kopat.
הבהמה אינה מועדת לא ליגח ולא ליגוף ולא לשוך ולא לרבוץ ולא לבעוט
Zub je varovaný, že bude jíst, co je pro něj vhodné; noha je varovaná, že bude lámat při chůzi; a [dále] varovaný býk, býk škodící v prostoru poškozeného, a člověk.
השן מועדת לאכול את הראוי לה הרגל מועדת לשבור בדרך הילוכה ושור המועד ושור המזיק ברשות הניזק והאדם
Vlk, lev, medvěd, levhart, gepard [bardelas] a had – ti jsou varovaní. Rabi Elazar říká: Když jsou ochočení, nejsou varovaní; ale had je varovaný vždy.
הזאב והארי והדוב והנמר והברדלס והנחש הרי אלו מועדין רבי אלעזר אומר בזמן שהן בני תרבות אינן מועדין והנחש מועד לעולם
GEMARA: Z toho, že se uvádí: „Zub je varovaný, že bude jíst“, plyne, že se zabýváme dvorem poškozeného; a uvádí se: „Zvíře není varované“ – [tj. aby platilo] celou [škodu], ale polovinu náhrady platí.
גמ׳ מדקתני השן מועדת לאכול מכלל דבחצר הניזק עסקינן וקתני בהמה אינה מועדת לשלם כוליה אבל חצי נזק משלמת
Kdo je [autorem]? Mudrci, kteří říkají: [Za] neobvyklé [jednání] rohu ve dvoře poškozeného se platí [jen] polovina náhrady.
מני רבנן היא דאמרי משונה קרן בחצר הניזק חצי נזק הוא דמשלם
Řekni [si] závěr: „Varovaný býk, býk škodící v prostoru poškozeného, a člověk.“ Došli jsme k rabimu Tarfonovi, který řekl: [Za] neobvyklé [jednání] rohu ve dvoře poškozeného se platí plná náhrada.
אימא סיפא שור המועד ושור המזיק ברשות הניזק והאדם אתאן לרבי טרפון דאמר משונה קרן בחצר הניזק נזק שלם הוא דמשלם
רישא רבנן וסיפא רבי טרפון
Ano, neboť Šmuel řekl Ravu Jehudovi: Bystrý [žáku], nech Mišnu a pojď za mnou: začátek [je podle] mudrců a závěr [podle] rabiho Tarfona.
אין דהאמר ליה שמואל לרב יהודה שיננא שבוק מתני' ותא אבתראי רישא רבנן וסיפא רבי טרפון
Rabi Elazar řekl jménem Rava:
רבי אלעזר משמיה דרב אמר
Originál: Bava Kamma 15b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.