Rabi Elazar říká: I had. Ale vždyť jsme se učili: Rabi Elazar říká: Když jsou ochočení, nejsou varovaní; ale had je varovaný vždy!
רבי אלעזר אומר אף הנחש והא אנן תנן ר' אלעזר אומר בזמן שהן בני תרבות אינן מועדים והנחש מועד לעולם
Bava kama 16b בבא קמא
Struktura debaty:Mišna 1Otázka 3Námitka 3
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
Uč: „had“ [jako součást seznamu].
תני נחש
Řekl Šmuel: Lev na veřejném prostranství – pošlapal-li [zvíře] a sežral, je [majitel] osvobozen; roztrhal-li a sežral, je povinen.
אמר שמואל ארי ברה"ר דרס ואכל פטור טרף ואכל חייב
Pošlapal-li a sežral, je osvobozen – protože jeho obvyklým způsobem je šlapat, je to, jako by sežral plody a zeleninu, což je zub na veřejném prostranství, a je osvobozen. Trhat jeho obvyklým způsobem není.
דרס ואכל פטור כיון דאורחיה למידרס הוה ליה כמו שאכלה פירות וירקות דהוה ליה שן ברשות הרבים ופטור טרף לאו אורחיה הוא
Chceš tím říci, že trhat není jeho obvyklým způsobem? Vždyť je psáno: „Lev trhal dost pro svá mláďata a dusil pro své lvice, a plnil kořistí své skrýše a svá doupata úlovkem“ (Na 2,13).
למימרא דטריפה לאו אורחיה הוא והכתיב (נחום ב, יג) אריה טורף בדי גורותיו בשביל גורותיו ומחנק ללבאותיו בשביל לבאותיו וימלא טרף חוריו בשביל חוריו ומעונותיו טריפה בשביל מעונותיו
A učí se přece [v baraitě]: A podobně divoké zvíře, které vniklo do dvora poškozeného, roztrhalo zvíře a sežralo maso – platí [majitel] plnou náhradu!
והתניא וכן חיה שנכנסה לחצר הניזק טרפה בהמה ואכלה בשר משלם נזק שלם
Čím se zde zabýváme? [Případem], kdy roztrhalo, aby [kořist] ponechalo. Vždyť se uvádí „sežralo“! Když si to rozmyslelo a sežralo.
הכא במאי עסקינן שטרפה להניח הא אכלה קתני בשנמלכה ואכלה
Odkud to víme? A dále, i u Šmuela to tak snad je!
מנא ידעינן ועוד דשמואל נמי דלמא הכי הוא
Řekl Rav Nachman bar Jicchak: Uvádí se to odděleně: roztrhalo-li, aby ponechalo, nebo pošlapalo-li a sežralo, platí plnou náhradu.
אמר רב נחמן בר יצחק לצדדין קתני שטרפה להניח או דרסה ואכלה משלמת נזק שלם
Ravina řekl: Když Šmuel mluvil, mluvil o ochočeném lvu a podle rabiho Elazara, který řekl, že to není jeho obvyklý způsob.
רבינא אמר כי קאמר שמואל בארי תרבות ואליבא דרבי אלעזר דאמר לאו אורחיה
Je-li tomu tak, ať je povinen, i když pošlapal!
אי הכי אפי' דרסה נמי ליחייב
Nýbrž [výrok] Raviny nebyl řečen k Šmuelovi, nýbrž k baraitě: když se učí baraita, [mluví] o ochočeném lvu a podle rabiho Elazara, který řekl, že to není jeho obvyklý způsob.
אלא דרבינא לאו אשמואל אתמר אלא אמתניתא כי תני מתניתא בארי תרבות ואליבא דר' אלעזר דאמר לאו אורחיה
Je-li tomu tak, musí platit [jen] polovinu náhrady – [nebo snad], že byl varován?
א"ה ח"נ בעי לשלומי דאייעד
Je-li tomu tak, co znamená, že se to uvádí u odvozeniny zubu? Měl to uvést u odvozeniny rohu! Je to obtížné.
א"ה מאי האי דקתני לה גבי תולדה דשן גבי תולדה דקרן בעי למיתנייה קשיא
MIŠNA: Jaký je rozdíl mezi neškodným a varovaným?
מתני׳ מה בין תם למועד
Jen ten, že neškodný platí polovinu náhrady z jeho těla a varovaný platí plnou náhradu z nejlepšího [majetku] [alija].
אלא שהתם משלם חצי נזק מגופו ומועד משלם נזק שלם מן העלייה
GEMARA: Co je alija? Řekl rabi Elazar: Z toho nejvybranějšího v jeho majetku.
גמ׳ מאי עלייה אמר רבי אלעזר במעולה שבנכסיו
A tak se také praví: „I ulehl Chizkijáš ke svým otcům a pohřbili ho na výšině [maale] hrobů synů Davidových“ (2Pa 32,33). A řekl rabi Elazar: „Na výšině“ – vedle nejvybranějších z rodu. A kdo to je? David a Šalomoun.
וכן הוא אומר (דברי הימים ב לב, לג) וישכב חזקיהו עם אבותיו ויקברוהו במעלה קברי בני דוד ואמר ר' אלעזר במעלה אצל מעולים שבמשפחה ומאן נינהו דוד ושלמה
„A pohřbili ho v jeho hrobě, který si vytesal ve Městě Davidově, a uložili ho na lože, jež naplnili vonnými látkami a rozličnými druhy [zanim]“ (2Pa 16,14). Co jsou „vonné látky a rozličné druhy“? Rabi Elazar řekl: Různé a různé druhy. Rabi Šmuel bar Nachmani řekl: Vonné látky, při jejichž vůni každý propadá smilstvu [zima].
(דברי הימים ב טז, יד) ויקברוהו בקברותיו אשר כרה לו בעיר דוד וישכיבוהו במשכב אשר מלא בשמים וזנים מאי בשמים וזנים רבי אלעזר אמר זיני זיני ר' שמואל בר נחמני אמר בשמים שכל המריח בהן בא לידי זימה
„Neboť vykopali jámu, aby mě chytili, a nástrahy skryli mým nohám“ (Jr 18,22). Rabi Elazar řekl: Že ho podezírali [ze styku] s nevěstkou. Rabi Šmuel bar Nachmani řekl: Že ho podezírali [ze styku] s vdanou ženou.
(ירמיהו יח, כב) כי כרו שוחה ללכדני ופחים טמנו לרגלי רבי אלעזר אמר שחשדוהו מזונה ר' שמואל בר נחמני אמר שחשדוהו מאשת איש
Pochopitelné je to podle toho, kdo říká, že ho podezírali [ze styku] s nevěstkou, neboť je psáno: „Hlubokou jámou je nevěstka“ (Př 23,27). Ale podle toho, kdo říká, že ho podezírali [ze styku] s vdanou ženou, co [znamená] „jáma“? Copak se vdaná žena vymyká z kategorie nevěstky?
בשלמא למ"ד שחשדוהו מזונה היינו דכתיב (משלי כג, כז) כי שוחה עמוקה זונה אלא למ"ד שחשדוהו מאשת איש מאי שוחה אטו אשת איש מי נפקא מכלל זונה
Pochopitelné je to podle toho, kdo říká, že ho podezírali [ze styku] s vdanou ženou, neboť je psáno: „Ale ty, Hospodine, znáš všechnu jejich radu proti mně k smrti“ (Jr 18,23). Ale podle toho, kdo říká, že ho podezírali [ze styku] s nevěstkou, co [znamená] „k smrti“? Že ho hodili do bahnité studny.
בשלמא למ"ד שחשדוהו מאשת איש היינו דכתיב (ירמיהו יח, כג) ואתה ה' ידעת את כל עצתם עלי למות אלא למאן דאמר שחשדוהו מזונה מאי למות שהשליכוהו לבאר טיט
Vykládal Rava: Co znamená, co je psáno: „Ať jsou před tebou přivedeni k pádu; v čas svého hněvu s nimi zacházej“ (Jr 18,23)? Řekl Jirmejahu před Svatým, budiž požehnán: Pane světa, i v době, kdy konají dobročinnost, přiveď je k pádu skrze nehodné lidi, aby za to nedostali odměnu.
דרש רבא מאי דכתיב (ירמיהו יח, כג) יהיו מוכשלים לפניך בעת אפך עשה בהם אמר ירמיה לפני הקדוש ברוך הוא רבונו של עולם אפילו בשעה שעושין צדקה הכשילם בבני אדם שאינן מהוגנים כדי שלא יקבלו עליהן שכר
„A prokázali mu čest při jeho smrti“ (2Pa 32,33) – učí, že na jeho hrobě založili učebnu [ješivu].
(דברי הימים ב לב, לג) וכבוד עשו לו במותו מלמד שהושיבו ישיבה על קברו
Přou se o tom rabi Natan a mudrci. Jeden říká: Tři
פליגי בה ר' נתן ורבנן חד אמר שלשה
Originál: Bava Kamma 16b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.