Byla-li jedna způsobilá a druhá nezpůsobilá: vykonává-li chalicu, ať ji vykoná s nezpůsobilou; a vykonává-li levirát, ať jej vykoná se způsobilou.
היתה אחת כשרה ואחת פסולה אם היה חולץ חולץ לפסולה ואם היה מייבם מייבם לכשרה:
Jevamot 44a יבמות
Struktura debaty:Mišna 1Otázka 1Námitka 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
GEMARA: Čtyři bratři – to tě snad napadlo? Nýbrž řekni: čtyři z bratrů.
גמ׳ ארבעה אחין ס"ד אלא אימא ארבעה מאחין:
Má na to právo: A nechají ho? Vždyť se učí [v baraitě]: „Zavolají ho starší jeho města“ (Dt 25,8) – oni, a ne jejich zástupci; „a promluví k němu“ – to učí, že mu dávají radu, která je pro něho vhodná:
הרשות בידו: ושבקי ליה והתניא (דברים כה, ח) וקראו לו זקני עירו הן ולא שלוחן ודברו אליו מלמד שמשיאין לו עצה הוגנת לו
je-li on mladý a ona stará, on starý a ona mladá, říkají mu: Co ty s mladou? Co ty se starou? Jdi k sobě podobné a nevnášej svár do svého domu.
שאם היה הוא ילד והיא זקנה הוא זקן והיא ילדה אומרין לו מה לך אצל ילדה מה לך אצל זקנה כלך אצל שכמותך ואל תשים קטטה בביתך
Není to nutné [pro případ], kdy to zvládne. – Je-li tomu tak, pak i mnohem víc! – Dobrá rada nás učí: Čtyři ano, víc ne, aby na každou připadla manželská povinnost jednou za měsíc.
לא צריכא דאפשר ליה א"ה אפילו טובא נמי עצה טובה קמ"ל ד' אין טפי לא כי היכי דנמטייה עונה בחדש:
Kdo byl ženatý [atd.]: Ať vykoná levirát s oběma! Řekl rabi Chija bar Aba, řekl rabi Jochanan: Verš praví: „Který nebuduje dům svého bratra“ (Dt 25,9) – jeden dům buduje, a nebuduje dva domy.
מי שהיה נשוי וכו': ונייבם לתרוייהו א"ר חייא בר אבא א"ר יוחנן אמר קרא (דברים כה, ט) אשר לא יבנה את בית אחיו בית אחד הוא בונה ואין בונה שני בתים
Ať vykoná chalicu s oběma! Řekl Mar Zutra bar Tovija: Verš praví: „Dům toho, jemuž zuli střevíc“ (Dt 25,10) – jeden dům zouvá, a nezouvá dva domy.
ונחלוץ לתרוייהו אמר מר זוטרא בר טוביה אמר קרא (דברים כה, י) בית חלוץ הנעל בית אחד הוא חולץ ואין חולץ שני בתים
Ať vykoná levirát s jednou a chalicu s druhou! Verš praví: „Nebude-li chtít“ (Dt 25,7) – bude-li tedy chtít, vykoná levirát. Každá, která přichází v úvahu pro levirát, přichází v úvahu pro chalicu; každá, která nepřichází v úvahu pro levirát, nepřichází v úvahu pro chalicu.
ונייבם לחדא ונחלוץ לחדא אמר קרא (דברים כה, ז) אם לא יחפוץ הא חפץ ייבם כל העולה ליבום עולה לחליצה כל שאין עולה לייבום אין עולה לחליצה
A dále: aby se neříkalo: [Je to] dům zčásti vybudovaný a zčásti zutý. A ať to říkají! Kdyby vykonal levirát a pak chalicu, ano; ale snad vykoná chalicu a pak levirát, a dopustí se [porušení] „nebuduje“.
ועוד שלא יאמרו בית מקצתו בנוי ומקצתו חלוץ ויאמרו אי דמייבם והדר חליץ הכי נמי אלא [דלמא] חליץ והדר מייבם וקם ליה בלא יבנה
A řekni: Když je jedna, ať se plní přikázání levirátu; když jsou dvě, ať se přikázání levirátu neplní!
ואימא כי איכא חדא תתקיים מצות יבום כי איכא תרתי לא תתקיים מצות יבום
Je-li tomu tak, k čemu potřebuji, že Milosrdný zakázal spoluženu zakázané ženy? Nyní, když jsi řekl, že [jakékoli] dvě nejsou způsobilé k chalice ani k levirátu, je třeba [zvlášť zmiňovat] spoluženu zakázané ženy?
א"כ צרת ערוה דאסר רחמנא למה לי השתא ב' בעלמא אמרת לאו בני חליצה ויבום נינהו צרת ערוה מיבעיא
Proč by to nebylo třeba? Mohlo by tě napadnout: Zakázaná žena stojí mimo, a ať její spolužena vstoupí do levirátního sňatku. Proto nás to učí, že je zakázána.
אלמה לא אצטריך סד"א ערוה אבראי קיימא ותתייבם צרתה קמ"ל דאסירא
Nýbrž: „jeho švagrová“, „jeho švagrová“ – [verš] rozšířil.
אלא יבמתו יבמתו ריבה:
Byla-li jedna způsobilá: Řekl Rav Josef: Zde rabi naučil: Ať člověk nevylévá vodu ze své cisterny, potřebují-li ji jiní.
היתה אחת כשרה: אמר רב יוסף כאן שנה רבי לא ישפוך אדם מי בורו ואחרים צריכים להם:
MIŠNA: Kdo si vezme zpět svou rozvedenou ženu, kdo se ožení s tou, s níž vykonal chalicu, a kdo se ožení s příbuznou té, s níž vykonal chalicu – ať ji propustí, a dítě je mamzer; to jsou slova rabiho Akivy.
מתני׳ המחזיר גרושתו והנושא חלוצתו והנושא קרובת חלוצתו יוציא והולד ממזר דברי ר"ע
A mudrci říkají: Dítě není mamzer. A uznávají u toho, kdo se ožení s příbuznou své rozvedené ženy, že dítě je mamzer.
וחכ"א אין הולד ממזר ומודים בנושא קרובת גרושתו שהולד ממזר:
GEMARA: A zastává rabi Akiva názor, že u toho, kdo se ožení s příbuznou té, s níž vykonal chalicu, je dítě mamzer? Vždyť řekl Reš Lakiš: Zde rabi naučil, že [zákaz] sestry rozvedené je podle slov Tóry a [zákaz] sestry ženy po chalice podle slov znalců Písma! – Uč: příbuzná jeho rozvedené ženy.
גמ׳ וסבר ר' עקיבא הנושא קרובת חלוצתו הולד ממזר והאמר ריש לקיש כאן שנה רבי אחות גרושה מדברי תורה אחות חלוצה מדברי סופרים תני קרובת גרושתו
I rozum to tak velí, neboť se v závěru učí: A uznávají u toho, kdo se ožení s příbuznou své rozvedené ženy, že dítě je mamzer. Řekneš-li, že [rabi Akiva] o ní mluvil, je to důvod, proč se učí „a uznávají“; ale řekneš-li, že o ní nemluvil, co [znamená] „a uznávají“?
הכי נמי מסתברא דקתני סיפא ומודים בנושא קרובת גרושתו שהולד ממזר אי אמרת בשלמא איירי בה היינו דקתני ומודים אלא אי אמרת לא איירי בה מאי ומודים
A snad nás tím učí, že mamzer vzniká z [těch, za něž hrozí] karet? – To se učí dále: Kdo je mamzer? Každý [potomek] příbuzné, o níž [platí] „nevejde“ – to jsou slova rabiho Akivy. Šimon Hatemani říká: Každý, za něhož se propadá trestu karet z rukou nebes. A halacha je podle jeho slov.
ודלמא הא קא משמע לן דיש ממזר מחייבי כריתות הא קתני לה לקמן איזהו ממזר כל שאר בשר שהוא בלא יבא דברי ר"ע ר"ש התימני אומר כל שחייבין עליו כרת בידי שמים והלכה כדבריו
A snad nám tanaita podává anonymně [názor] podle Šimona Hatemaniho? – Je-li tomu tak, ať uvede ostatní [, za něž hrozí] karet; proč potřebuji příbuznou jeho rozvedené ženy? Z toho tedy plyne, že [rabi Akiva] o ní mluvil.
ודלמא קסתים לן תנא כר"ש התימני א"כ ליתני שאר חייבי כריתות קרובת גרושתו למה לי אלא ש"מ איירי בה
(A snad) vskutku o ní nemluvil, a protože [tanaita] uvedl toho, kdo si vezme zpět svou rozvedenou ženu, kdo se ožení s tou, s níž vykonal chalicu, a s příbuznou té, s níž vykonal chalicu, uvedl také příbuznou jeho rozvedené ženy.
[ודלמא] לעולם לא איירי בה ואיידי דתנא מחזיר גרושתו ונושא חלוצתו וקרובת חלוצתו תני נמי קרובת גרושתו
Ale [potomek] příbuzné ženy po chalice je podle rabiho Akivy mamzer? Řekl rabi Chija bar Aba, řekl rabi Jochanan: Důvod rabiho Akivy je ten, že verš praví: „Dům toho, jemuž zuli střevíc“ (Dt 25,10) – Písmo ji nazvalo jeho domem.
אלא קרובת חלוצתו לרבי עקיבא הוי ממזר אמר ר' חייא בר אבא א"ר יוחנן היינו טעמא דר"ע דאמר קרא בית חלוץ הנעל הכתוב קראו ביתו
Řekl Rav Josef, řekl rabi Šimon, syn Rabiho: Všichni uznávají u toho, kdo si vezme zpět svou rozvedenou ženu,
אמר רב יוסף אמר ר"ש ב"ר הכל מודים במחזיר גרושתו
Originál: Yevamot 44a na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.