když ho zahanbí a on se cítí zahanben.
דמיכלמו ליה ומיכלם:
Bava kama 86b בבא קמא
Struktura debaty:Mišna 1Baraita 2Otázka 4Námitka 1Důkaz 2
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
MIŠNA: Kdo zostudí nahého, kdo zostudí slepého a kdo zostudí spícího, je povinen [platit]; a spící, který zostudil, je osvobozen. Spadl-li ze střechy a způsobil škodu a potupu, je povinen [platit] za škodu a osvobozen od [platby za] potupu, pokud to nezamýšlel.
מתני׳ המבייש את הערום המבייש את הסומא והמבייש את הישן חייב וישן שבייש פטור נפל מן הגג והזיק ובייש חייב על הנזק ופטור על הבושת עד שיהא מתכוין:
GEMARA: Učili naši rabíni: Zostudil-li ho nahého, je povinen; ale není srovnatelné zostudit ho nahého se zostuzením oblečeného. Zostudil-li ho v lázni, je povinen; ale není srovnatelné zostudit ho v lázni se zostuzením na trhu.
גמ׳ ת"ר ביישו ערום חייב ואינו דומה ביישו ערום לביישו לבוש ביישו בבית המרחץ חייב ואינו דומה ביישו בבית המרחץ לביישו בשוק
Mistr řekl: Zostudil-li ho nahého, je povinen. Má snad nahý [nárok na náhradu za] potupu? Rav Papa řekl: Co [znamená] nahý? Když přišel vítr a vyhrnul mu šaty, a on [škůdce] přišel, vyhrnul mu je ještě víc a zostudil ho.
אמר מר ביישו ערום חייב ערום בר בושת הוא אמר רב פפא מאי ערום דאתא זיקא כרכינהו למאניה ואתא הוא דלינהו טפי וביישיה
Zostudil-li ho v lázni, je povinen. Má snad [kdo je] v lázni [nárok na náhradu za] potupu? Rav Papa řekl: Když ho zostudil na břehu řeky.
ביישו בבית המרחץ חייב בית המרחץ בר בושת הוא אמר רב פפא שביישו על גב הנהר
Rabi Aba bar Mamal se tázal: Zostudil-li ho spícího a [ten] zemřel, jak to je? Na co se tázal? Rav Zevid řekl: Na toto se tázal: Je to kvůli zahanbení – a hle, zemřel a nemá zahanbení? Anebo je to kvůli ponížení – a hle, ponížil ho?
בעי ר' אבא בר ממל ביישו ישן ומת מהו מאי קמבעיא ליה אמר רב זביד הכי קמבעיא ליה משום כיסופא הוא והא מית ליה ולית ליה כיסופא או דלמא משום זילותא הוא והא אוזליה
Pojď a slyš: Rabi Meir říká: Hluchoněmý a nezletilý mají [nárok na náhradu za] potupu, choromyslný nemá [nárok na náhradu za] potupu. Dobře, je-li to kvůli ponížení – to je důvod, proč učí [o] nezletilém. Ale řekneš-li, že kvůli zahanbení – je snad nezletilý schopen potupy?
ת"ש ר"מ אומר חרש וקטן יש להן בושת שוטה אין לו בושת אא"ב משום זילותא היינו דקתני קטן אלא אי אמרת משום כיסופא קטן בר בושת הוא
Nýbrž co, kvůli ponížení? Pak i choromyslný! – Odpovídají: Choromyslný – není potupy větší než tato.
אלא מאי משום זילותא אפילו שוטה נמי אמרי שוטה אין לך בושת גדולה מזו
Každopádně z toho rozhodni, že je to kvůli ponížení, neboť kdyby kvůli zahanbení – je snad nezletilý schopen zahanbení? – Jak řekl Rav Papa: když ho zahanbí a on se cítí zahanben. Tak i zde, když ho zahanbí a on se cítí zahanben.
מכל מקום ניפשוט מינה דמשום זילותא הוא דאי משום כיסופא קטן בר כיסופא הוא כדאמר רב פפא דמיכלמו ליה ומיכלם הכא נמי דמיכלמו ליה ומיכלם
Rav Papa řekl: Na toto se tázal: Je to kvůli jeho vlastnímu zahanbení – a hle, zemřel? Anebo kvůli potupě rodiny?
רב פפא אמר הכי קמבעיא ליה משום כיסופא דידיה הוא והא מיית ליה או דלמא משום בושת משפחה
Pojď a slyš: Hluchoněmý a nezletilý mají [nárok na náhradu za] potupu, choromyslný nemá [nárok na náhradu za] potupu. Dobře, řekneš-li, že kvůli potupě rodiny – to je důvod, proč učí [o] nezletilém. Ale řekneš-li, že kvůli jeho vlastnímu zahanbení – je snad nezletilý schopen potupy?
תא שמע חרש וקטן יש לו בושת שוטה אין לו בושת אי אמרת בשלמא משום בושת משפחה היינו דקתני קטן אלא אי אמרת משום כיסופא דידיה קטן בר בושת הוא
Nýbrž co, kvůli potupě členů rodiny? Pak i choromyslný! – Choromyslný – není potupy větší než tato.
אלא מאי משום בושת דבני משפחה אפי' שוטה נמי שוטה אין לך בושת גדולה מזו
Každopádně z toho rozhodni, že je to kvůli potupě rodiny, neboť kdyby kvůli zahanbení – je snad nezletilý schopen zahanbení? Rav Papa řekl: Ano, když ho zahanbí a on se cítí zahanben.
מ"מ ניפשוט מינה דמשום בושת משפחה דאי משום כיסופא קטן בר כיסופא הוא אמר רב פפא אין דמיכלמו ליה ומיכלם
Ale vždyť bylo učeno: Rabi říká: Hluchoněmý má [nárok na náhradu za] potupu, choromyslný nemá [nárok na náhradu za] potupu, nezletilý někdy má a někdy nemá. – Tento [případ], když ho zahanbí a on se cítí zahanben; onen, když ho zahanbí a on se necítí zahanben.
והתניא ר' אומר חרש יש לו בושת שוטה אין לו בושת קטן פעמים יש לו פעמים אין לו הא דמיכלמו ליה ומיכלם הא דמיכלמו ליה ולא מיכלם:
Kdo zostudí slepého atd. Naše mišna není podle rabi Jehudy, neboť bylo učeno: Rabi Jehuda říká: Slepý nemá [nárok na náhradu za] potupu. A tak rabi Jehuda osvobozoval [slepého] od [trestu] vyhnanství, od bičování a od trestů smrti soudem.
המבייש את הסומא וכו': מתניתין דלא כר' יהודה דתניא ר' יהודה אומר סומא אין לו בושת וכך היה ר' יהודה פוטר מחייבי גליות ומחייבי מלקיות ומחייבי מיתות ב"ד
Jaký je důvod rabi Jehudy? Odvozuje „tvé oči“ – „tvé oči“ od křivých svědků: jako tam slepí ne, tak i zde slepí ne.
מ"ט דר' יהודה גמר עיניך עיניך מעדים זוממין מה התם סומין לא אף הכא סומין לא
Od [trestu] vyhnanství – neboť bylo učeno: „Aniž [ho] viděl“ (Nu 35,23) – s vyloučením slepého, to jsou slova rabi Jehudy. Rabi Meir říká: [To má] zahrnout slepého.
מחייבי גליות דתניא (במדבר לה, כג) בלא ראות פרט לסומא דברי ר' יהודה ר' מאיר אומר לרבות את הסומא
Jaký je důvod rabi Jehudy? Řekne ti: „Kdo půjde se svým bližním do lesa sekat dříví“ (Dt 19,5) – to [zahrnuje] i slepého; Milosrdný napsal „aniž viděl“, aby [ho] vyloučil.
מ"ט דר' יהודה אמר לך (דברים יט, ה) ואשר יבא את רעהו ביער לחטוב עצים ואפי' סומא כתב רחמנא בלא ראות למעוטי
A rabi Meir: Milosrdný napsal „aniž viděl“, aby vyloučil, a Milosrdný napsal „bez úmyslu“ (Dt 19,4), aby vyloučil – je to vyloučení po vyloučení, a vyloučení po vyloučení [slouží] jen k zahrnutí.
ור' מאיר כתב רחמנא בלא ראות למעוטי וכתב רחמנא (דברים יט, ד) בבלי דעת למעוטי הוי מיעוט אחר מיעוט ואין מיעוט אחר מיעוט אלא לרבות
A rabi Jehuda? To „bez úmyslu“ přichází k vyloučení toho, kdo jednal úmyslně.
ור' יהודה ההוא בבלי דעת פרט למתכוין הוא דאתא
Tresty smrti soudem – plyne to [z výrazu] „vrah“ – „vrah“ od trestu vyhnanství.
חייבי מיתות ב"ד אתיא רוצח רוצח מחייבי גליות
Bičování – plyne to [z výrazu] „vinný“ – „vinný“ od trestů smrti soudem.
חייבי מלקיות אתיא רשע רשע מחייבי מיתות בית דין
Bylo učeno jinde: Rabi Jehuda říká: Slepý nemá [nárok na náhradu za] potupu.
תניא אידך ר' יהודה אומר סומא אין לו בושת
Originál: Bava Kamma 86b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.