Ale vypůjčí-li si krávu a poté si vypůjčí majitele nebo ho najme, a ona uhyne – je povinen [platit], neboť je řečeno: „Nebyl-li jeho majitel s ním, jistě zaplatí“ (Ex 22,13).
אבל שאל את הפרה ואחר כך שאל את הבעלים או שכרן ומתה חייב שנאמר (שמות כב, יג) בעליו אין עמו שלם ישלם:
GEMARA: Protože se v závěrečné části učí „a poté si vypůjčí krávu“, plyne z toho, že v první části, kde se učí „s ní“, [znamená to] doslova s ní. Doslova s ní – lze takový případ najít? Kráva [se nabývá] přitažením, a majitel slovem!
גמ׳ מדקתני סיפא ואחר כך שאל את הפרה מכלל דרישא דקתני עמה עמה ממש עמה ממש מי משכחת לה פרה במשיכה ובעלים באמירה
Chceš-li, řekni: Například když kráva stojí ve dvoře vypůjčovatele, takže přitažení není třeba. Chceš-li, řekni: Když mu [vypůjčovatel] řekl: Ty sám ať nejsi vypůjčen, dokud nepřitáhnu tvou krávu.
איבעית אימא כגון דקיימא פרה בחצרו דשואל דלא מחסרא משיכה איבעית אימא דאמר ליה את גופך לא תשאל עד שעת משיכת פרתך
Bezplatný strážce přísahá o všem a vypůjčovatel platí za všechno; placený strážce a nájemce přísahají o zlámaném, zajatém a uhynulém, a platí za ztracené a ukradené.
שומר חנם נשבע על הכל והשואל משלם את הכל נושא שכר והשוכר נשבעין על השבורה ועל השבויה ועל המתה ומשלמים את האבידה ואת הגניבה
Budiž, že třetí [je] o vypůjčovateli – je to výslovné: „Vypůjčí-li si někdo něco od svého bližního a [to] se zlámá nebo uhyne, nebyl-li jeho majitel s ním, jistě zaplatí“ (Ex 22,13). Ale že první je o bezplatném strážci a druhý o placeném strážci – já to obrátím!
בשלמא שלישית בשואל מפורש (שמות כב, יג) וכי ישאל איש מעם רעהו ונשבר או מת בעליו אין עמו שלם ישלם אלא ראשונה בשומר חנם שניה בשומר שכר איפוך אנא
Je rozumné, že druhý je o placeném strážci, neboť [tam] je povinen [platit] za krádež a ztrátu. – Naopak, první je o placeném strážci, neboť [tam] platí dvojnásobnou náhradu, když vznese tvrzení o zloději!
מסתברא שניה בשומר שכר שכן חייב בגניבה ואבידה אדרבה ראשונה בשומר שכר שכן משלם תשלומי כפל בטוען טענת גנב
A u vypůjčovatele je veškerý prospěch jeho? Vždyť [zvíře] potřebuje krmení! – [Jde o zvíře,] které stojí v bažině [a pase se samo]. – Ale potřebuje hlídání! – [Jde o zvíře, které hlídá] městský strážce. Chceš-li, řekni: Neříkej „veškerý prospěch je jeho“, ale řekni „většina prospěchu je jeho“. A chceš-li, řekni: [Jde] o vypůjčení nástrojů.
והשואל כל הנאה שלו והא בעיא מזוני דקיימא באגם והא בעיא נטירה בנטר מתא ואיבעית אימא לא תימא כל הנאה שלו אלא אימא רוב הנאה שלו ואיבעית אימא בשאילת כלים
Budiž, krádež – neboť je psáno: „Bude-li mu [to] opravdu ukradeno, zaplatí jeho majiteli“ (Ex 22,11). Ale ztráta – odkud ji máme? Neboť se učí: „Bude-li ukradeno“ – mám jen krádež; ztrátu odkud? Proto Písmo říká [zdvojeně] „bude-li ukradením ukradeno“ – v každém případě.
בשלמא גניבה דכתיב (שמות כב, יא) אם גנוב יגנב מעמו ישלם לבעליו אלא אבידה מנא לן דתניא אם גנוב יגנב אין לי אלא גניבה אבידה מנין ת"ל אם גנוב יגנב מכל מקום
To je v pořádku podle toho, kdo říká, že neříkáme „Tóra mluvila jazykem lidí“. Ale podle toho, kdo říká, že říkáme „Tóra mluvila jazykem lidí“, co se dá říci?
הניחא למאן דאמר לא אמרינן דברה תורה כלשון בני אדם אלא למאן דאמר אמרינן דברה תורה כלשון בני אדם מאי איכא למימר
Na Západě říkají: [Plyne to] z úsudku a minori ad maius: jestliže [za] krádež, která je blízká nepředvídatelné nehodě, platí, tím spíše [za] ztrátu, která je blízká nedbalosti.
אמרי במערבא קל וחומר ומה גניבה שקרובה לאונס משלם אבידה שקרובה לפשיעה לא כל שכן
„A vypůjčovatel platí za všechno.“ Budiž, zlámané a uhynulé – neboť je psáno: „Vypůjčí-li si někdo něco od svého bližního a [to] se zlámá nebo uhyne“ (Ex 22,13). Ale zajaté u vypůjčovatele – odkud to máme?
והשואל משלם את הכל בשלמא שבורה ומתה דכתיב (שמות כב, יג) וכי ישאל איש מעם רעהו ונשבר או מת אלא שבויה בשואל מנא לן
A kdybys řekl: Odvoďme to ze zlámaného a uhynulého – co u zlámaného a uhynulého? Je to nehoda, která člověka napadne. Řekneš [totéž] o zajatém, kde jde o nehodu, která člověka nenapadne?
וכי תימא נילף משבורה ומתה מה לשבורה ומתה שכן אונסא דסליק אדעתא הוא תאמר בשבויה שכן אונסא דלא סליק אדעתא הוא
Spíše: Bylo řečeno „zlámané a uhynulé“ u vypůjčovatele a bylo řečeno „zlámané a uhynulé“ u placeného strážce. Jako tam je spolu s nimi zajaté, tak i zde je spolu s nimi zajaté.
אלא נאמרה שבורה ומתה בשואל ונאמרה שבורה ומתה בשומר שכר מה להלן שבויה עמו אף כאן שבויה עמו
Neboť se učí: „Kdokoli by zlořečil svému otci a své matce“ (Lv 20,9) – mám jen [případ, kdy zlořečil] otci i matce; [zlořečil-li] otci bez matky, matce bez otce, odkud [to víme]? Proto Písmo říká: „svému otci a své matce zlořečil“ – svému otci zlořečil, své matce zlořečil. To jsou slova rabiho Jošiji.
דתניא (ויקרא כ, ט) איש אשר יקלל את אביו ואת אמו אין לי אלא אביו ואמו אביו בלא אמו אמו בלא אביו מנין ת"ל אביו ואמו קלל אביו קלל אמו קלל דברי רבי יאשיה
Rabi Jonatan říká: Znamená to obojí spolu, a znamená to i každé zvlášť,
רבי יונתן אומר משמע שניהם כאחד ומשמע אחד בפני עצמו
Originál: Bava Metzia 94b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.