Zde jde o případ, kdy ho porazil, aby se na něm učil [porážce], a [jde to] podle sporu Nimose a rabiho Eliezera.
הכא במאי עסקינן כגון ששחטו להתלמד בו ובפלוגתא דנימוס ור' אליעזר
Bechorot 10b בכורות
Struktura debaty:Otázka 4Námitka 2
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
Neboť se učí: Rabi Josi řekl: Vyprávěl mi Nimos, bratr rabiho Jehošuy Hagarsiho, že [u toho,] kdo porazí havrana, aby se na něm učil, jeho krev uschopňuje [k nečistotě]. Rabi Eliezer říká: Krev porážky vždy uschopňuje.
דתניא אמר ר' יוסי סח לי נימוס אחיו של ר' יהושע הגרסי שהשוחט את העורב להתלמד בו דמו מכשיר ר' אליעזר אומר דם שחיטה לעולם מכשיר
Rabi Eliezer je totéž co první tanaita! Nýbrž není mezi nimi rozdíl [v otázce], zda jeho zákaz je jeho myšlenka?
רבי אליעזר היינו תנא קמא אלא לאו איסורו חישובו איכא בינייהו
První tanaita soudí: Jeho krev uschopňuje [jiné věci] obecně, ale pro sebe [samo, maso] vyžaduje myšlenku.
תנא קמא סבר דמו מכשיר לעלמא אבל לגופיה בעי מחשבה
A přišel rabi Eliezer říci: Krev porážky vždy uschopňuje, a ani pro sebe [samo] nevyžaduje myšlenku.
ואתא רבי אליעזר למימר דם שחיטה לעולם מכשיר ואפי' לגופיה נמי לא בעי מחשבה
Odkud [to víš]? Možná je tam důvod rabiho Eliezera ten, že havran je jiný, protože má [jeden] znak čistoty?
ממאי דילמא טעמא דר' אליעזר התם דשאני עורב הואיל ויש בו סימני טהרה
A odkud máme, že znaky čistoty jsou [rozhodující] věcí? Neboť se k tomu učí: Rabi Šimon řekl: Jaký je důvod? Protože má znaky čistoty.
ומנלן דסימני טהרה מילתא היא דקתני עלה דההיא א"ר שמעון מה טעם הואיל ויש בו סימני טהרה
A řekneš-li: Je-li to kvůli znakům čistoty, proč [baraita uvádí] právě „aby se učil“? I [když ho porazil] jen bezúčelně! Ano, je to tak, a [uvádí to] kvůli Nimosovi.
וכי תימא אי משום סימני טהרה מאי איריא להתלמד אפי' להתעסק נמי אין הכי נמי ומשום נימוס
Namítl mu: Nechce-li ho vykoupit, zlomí mu vaz sekáčkem zezadu a pohřbí ho, a je zakázáno z něho mít užitek. To jsou slova rabiho Jehudy; a rabi Šimon to dovoluje.
איתיביה לא רצה לפדותו עורפו בקופיץ מאחוריו וקוברו ואסור בהנאה דברי רבי יהודה ורבי שמעון מתיר
Řekni: A [už] zaživa je zakázáno z něho mít užitek; a rabi Šimon to dovoluje.
אימא ומחיים אסור בהנאה ור"ש מתיר
Ale vždyť z toho, že závěr [mluví o tom, co je] zaživa, plyne, že začátek [mluví o tom, co] není zaživa!
והא מדסיפא מחיים הוי רישא לאו מחיים
Neboť závěr učí: Nesmí ho usmrtit ani rákosem, ani srpem, ani sekerou, ani pilou, ani ho zavřít do komory a zamknout za ním dveře, aby zemřel; a je zakázáno ho stříhat a pracovat s ním. To jsou slova rabiho Jehudy; a rabi Šimon to dovoluje.
דקתני סיפא לא ימיתנו לא בקנה ולא במגל ולא בקרדום ולא במגירה ולא יכניסנו לחדר וינעול דלת לפניו בשביל שימות ואסור בגיזה ועבודה דברי רבי יהודה ורבי שמעון מתיר
Začátek i závěr [mluví o tom, co je] zaživa: začátek o užitku z jeho ceny, závěr o užitku z jeho těla.
רישא וסיפא מחיים רישא בהנאת דמיו סיפא בהנאת גופו
A je to nutné: Kdyby učil [jen] o užitku z jeho ceny, [řekl bych, že] v tom rabi Šimon dovoluje, ale u užitku z jeho těla bych řekl, že souhlasí s rabim Jehudou. A kdyby učil [jen] o užitku z jeho těla, [řekl bych, že] v tom rabi Jehuda zakazuje, ale u užitku z jeho ceny bych řekl, že souhlasí s rabim Šimonem. Je to nutné.
וצריכא דאי תנא הנאת דמיו בההוא קא שרי רבי שמעון אבל בהנאת גופו אימא מודה ליה לרבי יהודה ואי תנא בהנאת גופו בההיא קאסר רבי יהודה אבל בהנאת דמיו אימא מודה לרבי שמעון צריכא
A tak řekl Rav Nachman jménem Raby bar Avuha: Rabi Šimon uznává, že po zlomení vazu je [osel] zakázán.
וכן אמר רב נחמן אמר רבה בר אבוה מודה רבי שמעון לאחר עריפה שהוא אסור
A Rav Nachman řekl: Odkud to říkám? Neboť se učí: „zlomíš mu vaz“ (Ex 13,13) – zde je řečeno „zlomení vazu“ a jinde je řečeno „zlomení vazu“. Jako tam je to zakázáno, tak i zde je to zakázáno.
ואמר רב נחמן מנא אמינא לה דתניא (שמות יג, יג) וערפתו נאמר כאן עריפה ונאמר להלן עריפה מה להלן אסור אף כאן אסור
Čí je to? Řekneš-li, že rabiho Jehudy – [vždyť] zaživa je zakázán! Není to tedy [názor] rabiho Šimona?
מני אילימא רבי יהודה מחיים מיסר אסור אלא לאו רבי שמעון היא
Rav Šešet mu řekl: Tvůj druh Safra to vyložil: Ve skutečnosti [je to] rabi Jehuda, a bylo to nutné. Pomyslil bych si, že zlomení vazu stojí na místě vykoupení: Jako vykoupení dovoluje, tak i zlomení vazu dovoluje. Proto nás to učí.
א"ל רב ששת ספרא חבריך תרגומה לעולם רבי יהודה ואיצטריך סלקא דעתך אמינא עריפה במקום פדייה עומדת מה פדייה מתרת אף עריפה מתרת קמ"ל
Rav Nachman řekl: Odkud to říkám? Z toho, co učil Levi: On způsobil ztrátu majetku kohena, proto ať ztratí svůj majetek.
אמר רב נחמן מנא אמינא לה מדתני לוי הוא הפסיד ממונו של כהן לפיכך יופסד ממונו
Čí je to? Řekneš-li, že rabiho Jehudy – vždyť [osel] je už ztracen! Není to tedy [názor] rabiho Šimona?
מני אילימא רבי יהודה הא מיפסד וקאי אלא לאו רבי שמעון היא
איבעית אימא רבי יהודה ואיבעית אימא רבי שמעון
Chceš-li, řekni rabi Jehuda – [jde o] ztrátu toho, co je mezi tím [rozdíl hodnoty jehněte, které mohl dostat].
איבעית אימא רבי יהודה אפסידא דביני ביני
A chceš-li, řekni rabi Šimon – [jde o] znehodnocení smrtí.
ואיבעית אימא רבי שמעון לפחת מיתה
A tak řekl Reš Lakiš: Rabi Šimon uznává, že po zlomení vazu je [osel] zakázán. A rabi Jochanan – a někteří říkají rabi Elazar – řekl: I tehdy je to [předmětem] sporu.
וכן אמר ריש לקיש מודה רבי שמעון לאחר עריפה שהוא אסור ורבי יוחנן ואי תימא רבי אלעזר אמר עדיין היא מחלוקת
Někteří vztahují tento [výrok] Rava Nachmana k tomuto: Kdo zasnoubí [ženu] prvorozeným oslem, není zasnoubena. Řekněme, že [tato] Mišna není podle rabiho Šimona? Rav Nachman řekl jménem Raby bar Avuha: [Jde o případ] po zlomení vazu, a [platí to] podle všech.
איכא דמתני לה להא דרב נחמן אהא המקדש בפטר חמור אינה מקודשת לימא מתני' דלא כרבי שמעון אמר רב נחמן אמר רבה בר אבוה לאחר עריפה ודברי הכל
Někteří říkají: Čí je toto? Ani rabiho Jehudy, ani rabiho Šimona. Je-li to rabi Šimon, ať je zasnoubena celou [hodnotou]; je-li to rabi Jehuda, ať je zasnoubena tím, co je mezi tím.
איכא דאמרי הא מני לא רבי יהודה ולא רבי שמעון אי רבי שמעון תיקדש בכוליה אי רבי יהודה תיקדש בהך דביני ביני
Raba bar Avuha řekl jménem Rava: Ve skutečnosti [je to] rabi Jehuda, a jde o případ, kdy [osel] má hodnotu jen šekelu, a soudí podle rabiho Josiho bar Jehudy, neboť se učí: „vykoupíš“ (Ex 13,13), „vykoupíš“ (Ex 34,20) – „vykoupíš“ ihned, „vykoupíš“ čímkoli. Rabi Josi bar Jehuda říká: Není vykoupení za méně než šekel.
אמר רבה בר אבוה אמר רב לעולם רבי יהודה וכגון שאינו שוה אלא שקל וסבר לה כרבי יוסי בר יהודה דתניא (שמות יג יג) תפדה (שמות לד כ) תפדה [תפדה] מיד תפדה כל שהוא רבי יוסי בר יהודה אומר אין פדייה פחותה משקל
Mar řekl: „vykoupíš“, „vykoupíš“ – „vykoupíš“ ihned, „vykoupíš“ čímkoli. To je samozřejmé!
אמר מר תפדה תפדה [תפדה] מיד תפדה כל שהוא פשיטא
Bylo to nutné: Pomyslil bych si, že jelikož je postaven na roveň prvorozenému člověku – jako prvorozený člověk [se vykupuje] po třiceti [dnech] za pět [šekelů], tak i tento po třiceti [dnech] za pět.
איצטריך סד"א הואיל ואיתקש לבכור אדם מה בכור אדם אחר שלשים וחמש האי נמי אחר שלשים וחמש
Proto nás učí: „vykoupíš“ ihned, „vykoupíš“ čímkoli.
קמ"ל תפדה מיד תפדה כל שהוא
„Rabi Josi bar Jehuda říká: Není vykoupení za méně než šekel.“ Jak chceš: Postavuje-li ho na roveň prvorozenému člověku, ať vyžaduje pět; a nepostavuje-li, odkud má šekel?
רבי יוסי בר יהודה אומר אין פדייה פחותה משקל ממה נפשך אי מקיש לבכור אדם חמש ליבעי ואי לא מקיש שקל מנא ליה
Ve skutečnosti ho nepostavuje na roveň. Rava řekl: Verš říká: „A každý tvůj odhad bude podle šekelu svatyně“ (Lv 27,25) – žádné odhady, které odhaduješ, nebudou nižší než šekel.
לעולם לא מקיש אמר רבא אמר קרא (ויקרא כז, כה) וכל ערכך יהיה בשקל הקדש כל ערכין שאתה מעריך לא יהו פחותין משקל
A rabanové? Ten
ורבנן ההוא
Originál: Bekhorot 10b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.