Pokud by bez něj [zvíře] nešlo, je to zřejmé. Nýbrž [jde o případ], kdy by i bez něj šlo – co [tedy] způsobil?
אי דבלאו איהו לא אזלא פשיטא אלא דבלאו איהו אזלא מאי קא עביד
Bava kama 10b בבא קמא
Struktura debaty:Baraita 1Otázka 6Námitka 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
Namítl Rav Papa: Vždyť je [i tento příklad], který se učí [v baraitě]: Pět [lidí] sedělo na jedné lavici a nezlomili ji, a přišel jeden a sedl si na ni a zlomil ji – poslední je povinen. A řekl Rav Papa: Například [někdo] jako Papa bar Aba.
מתקיף לה רב פפא והא איכא הא דתניא ה' שישבו על ספסל אחד ולא שברוהו ובא אחד וישב עליו ושברו האחרון חייב ואמר רב פפא כגון פפא בר אבא
Jak si to představit? Chceš-li říci, že bez něj by se nezlomila, je to zřejmé. Nýbrž [jde o případ], kdy by se i bez něj zlomila – co [tedy] způsobil?
היכי דמי אילימא דבלאו איהו לא איתבר פשיטא אלא דבלאו איהו נמי איתבר מאי קעביד
Nakonec – jak se tedy vysvětlí baraita?
סוף סוף מתניתא היכא מתרצא
Je to potřeba [pro případ], kdy by se bez něj zlomila za dvě hodiny a nyní se zlomila za jednu hodinu, neboť mu řeknou: Nebýt tebe, byli bychom seděli ještě chvíli a vstali.
לא צריכא דבלאו איהו הוי מיתבר בתרי שעי והשתא איתבר בחדא שעה דאמרי ליה אי לאו את הוי יתבינן טפי פורתא וקיימין
Ať jim tedy řekne: Nebýt vás, se mnou by se nezlomila!
ולימא להו אי לאו אתון בדידי לא הוה מיתבר
Je to potřeba [pro případ], kdy se zlomila, zatímco se o ně opíral.
לא צריכא דבהדי דסמיך בהו תבר
To je zřejmé!
פשיטא
Mohl bys říci, že jeho síla není jako jeho tělo. Proto nás učí, že jeho síla je jako jeho tělo, neboť všude, kde by zlomilo jeho tělo, zlomí i jeho síla.
מהו דתימא כחו לאו כגופו דמי קמ"ל דכחו כגופו דמי דכל היכא דגופו תבר כחו נמי תבר
A není [žádný] další [příklad]? Vždyť je [i tento], který se učí [v baraitě]: Bilo ho deset lidí deseti holemi, ať najednou, nebo jeden po druhém, a zemřel – všichni jsou osvobozeni. Rabi Jehuda ben Betejra říká: [Bili-li ho] jeden po druhém, poslední je povinen, neboť přiblížil jeho smrt.
ותו ליכא והא איכא הא דתניא הכוהו עשרה בני אדם בעשר מקלות בין בבת אחת בין בזה אחר זה ומת כולן פטורין רבי יהודה בן בתירא אומר בזה אחר זה האחרון חייב מפני שקירב את מיתתו
O zabití [Mišna] nemluví.
בקטלא לא קמיירי
A chceš-li, řekni: O sporných [případech] nemluví. Což ne? Vždyť jsme ji vyložili tak, že není podle Rabiho! [Tak, že] není podle Rabiho, ale podle mudrců, ji vykládáme; [tak, že je] podle rabiho Jehudy ben Betejry, a ne podle mudrců, ji nevykládáme.
ואיבעית אימא בפלוגתא לא קמיירי ולא והא אוקימנן דלא כרבי דלא כר' וכרבנן מוקמינן כר' יהודה בן בתירא ולא כרבנן לא מוקמינן
„Jsem povinen nahradit jeho škodu“ – neuvádí „jsem povinen za jeho škodu“, nýbrž „nahradit jeho škodu“.
חבתי בתשלומי נזקו חבתי בנזקו לא קתני אלא בתשלומי נזקו
Učili jsme se tedy to, co učili naši mistři: „Náhrada škody“ – učí, že majitelé [poškozeného zvířete] se starají o zdechlinu.
תנינא להא דתנו רבנן תשלומי נזק מלמד שהבעלים מטפלין בנבילה
Odkud to víme? Řekl rabi Ami: Neboť verš říká: „Kdo zabije zvíře, nahradí je [ješalmena]“ (Lv 24,18) – nečti ješalmena, nýbrž jašlimena [doplní je].
מנא הני מילי אמר ר' אמי דאמר קרא (ויקרא כד, יח) מכה נפש בהמה ישלמנה אל תקרי ישלמנה אלא ישלימנה
Rav Kahana řekl: Odtud: „Bylo-li roztrháno, ať je přinese jako svědectví; za roztrhané nezaplatí“ (Ex 22,12) – až po [hodnotu] roztrhaného zaplatí, samotné roztrhané nezaplatí.
רב כהנא אמר מהכא (שמות כב, יב) אם טרף יטרף יביאהו עד הטרפה לא ישלם עד טרפה ישלם טרפה עצמה לא ישלם
Chizkija řekl: Odtud: „a mrtvé [zvíře] bude jeho“ (Ex 21,34) – poškozeného.
חזקיה אמר מהכא (שמות כא, לד) והמת יהיה לו לניזק
A tak učila škola Chizkijova: „A mrtvé bude jeho“ – poškozeného. Říkáš poškozeného, nebo snad škůdce? Řekl jsi: Nebylo tomu tak.
וכן תנא דבי חזקיה והמת יהיה לו לניזק אתה אומר לניזק או אינו אלא למזיק אמרת לא כך היה
Co [znamená] „nebylo tomu tak“?
מאי לא כך היה
Řekl Abaje: Kdyby sis myslel, že zdechlina patří škůdci, ať Milosrdný napíše „býka za býka“ a [dále] mlčí. Proč potřebuji „a mrtvé bude jeho“? Vyvoď z toho, že poškozeného.
אמר אביי אי ס"ד נבילה דמזיק הויא ליכתוב רחמנא שור תחת השור ולישתוק והמת יהיה לו למה לי ש"מ לניזק
A jsou [všechny verše] potřeba. Neboť kdyby Milosrdný napsal [jen] „kdo zabije zvíře, nahradí je“, [řekl bych, že to platí], protože to není časté; ale u roztrhaného, které je časté, bych řekl, že nikoli. [Proto] je to potřeba.
וצריכא דאי כתב רחמנא מכה בהמה ישלמנה משום דלא שכיחא אבל טרפה דשכיחא אימא לא צריכא
A kdyby nás učil [jen] o roztrhaném, [řekl bych, že to platí], protože [škoda vznikla] sama od sebe; ale u toho, kdo zabije zvíře, což je vlastníma rukama, bych řekl, že nikoli.
ואי אשמועינן טרפה משום דממילא אבל מכה בהמה דבידים אימא לא
A kdyby nás učil tyto dva, [řekl bych, že platí] tento, protože není častý, a tento, protože [škoda vznikla] sama od sebe; ale „a mrtvé bude jeho“, což je časté a vlastníma rukama, bych řekl, že nikoli.
ואי אשמועינן הני תרתי הא משום דלא שכיחא והא משום דממילא אבל והמת יהיה לו דשכיחא ובידים אימא לא
A kdyby nás učil [jen] „a mrtvé bude jeho“, [řekl bych, že to platí], protože škodí [jeho] majetek; ale zde, kde škodí [on sám] tělem, bych řekl, že nikoli. [Proto] je to potřeba.
ואי אשמועינן המת יהיה לו משום דממונא קא מזיק אבל הכא דבגופא מזיק אימא לא צריכא
Řekl Rav Kahana Ravovi: Důvodem je tedy, že Milosrdný napsal „a mrtvé bude jeho“; kdyby tomu tak nebylo, řekl bych, že zdechlina patří škůdci?
א"ל רב כהנא לרב אלא טעמא דכתב רחמנא והמת יהיה לו הא לאו הכי הוה אמינא נבילה דמזיק הויא
Když může dát i několik roztrhaných [zvířat], má-li je, neboť řekl mistr: „Navrátí“ (Ex 21,34) – to zahrnuje cokoli, co má peněžní hodnotu, a dokonce otruby – je třeba to říkat o jeho vlastní [zdechlině]?
השתא אי אית ליה לדידיה כמה טריפות יהיב ליה דאמר מר (שמות כא, לד) ישיב לרבות שוה כסף ואפילו סובין דידיה מבעיא
Bylo to potřeba jen kvůli znehodnocení zdechliny.
לא נצרכא אלא לפחת נבילה
Máme snad říci, že o znehodnocení zdechliny se vedou spory tanaitů? Neboť učí se [v baraitě]: „Bylo-li roztrháno, ať je přinese jako svědectví [ed]“ –
לימא פחת נבילה תנאי היא דתניא אם טרף יטרף יביאהו עד
Originál: Bava Kamma 10b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.