trus, dokud není dočista [odstraněn]“ (1Kr 14,10).
הגלל עד תומו
Bava kama 3a בבא קמא
Struktura debaty:Otázka 7Námitka 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
Pravil mistr: „A vypustí“ – to je noha, a tak se také praví: „kteří vypouštějí nohu býka a osla.“ Důvodem je, že Milosrdný napsal „kteří vypouštějí nohu býka a osla“; kdyby tomu tak nebylo, na co bys to vztáhl?
אמר מר ושלח זו הרגל וכן הוא אומר משלחי רגל השור והחמור טעמא דכתב רחמנא משלחי רגל השור והחמור הא לאו הכי במאי מוקמת לה
Roh je [už] psán, zub je [už] psán!
אי קרן כתיב אי שן כתיב
Bylo to potřeba. Mohl bys myslet, že oba [výrazy] se týkají zubu: jeden tam, kde je zničena jistina [pole], druhý tam, kde jistina zničena není. Proto nás to učí.
איצטריך סד"א אידי ואידי אשן והא דמכליא קרנא הא דלא מכליא קרנא קמ"ל
A nyní, když jsme to vztáhli na nohu, odkud víme o zubu, jenž jistinu nezničí?
והשתא דאוקימנא ארגל שן דלא מכליא קרנא מנלן
Analogicky s nohou: jako u nohy nezáleží na tom, zda zničí jistinu, či nezničí, tak i u zubu nezáleží na tom, zda zničí jistinu, či nezničí.
דומיא דרגל מה רגל לא שנא מכליא קרנא ולא שנא לא מכליא קרנא אף שן לא שנא מכליא קרנא ולא שנא לא מכליא קרנא
Pravil mistr: „A spase“ (Ex 22,4) – to je zub, a tak se také praví: „jako se vymetá trus, dokud není dočista [odstraněn]“ (1Kr 14,10). Důvodem je, že Milosrdný napsal „jako se vymetá trus, dokud není dočista [odstraněn]“; kdyby tomu tak nebylo, na co bychom to vztáhli?
אמר מר (שמות כב, ד) ובער זו השן וכן הוא אומר (מלכים א יד, י) כאשר יבער הגלל עד תומו טעמא דכתב רחמנא כאשר יבער הגלל עד תומו הא לאו הכי במאי אוקימנא לה
Roh je [už] psán, noha je [už] psána! Bylo to potřeba. Mohl bys myslet, že oba [výrazy] se týkají nohy: jeden, když [zvíře] jde samo od sebe, druhý, když ho [majitel] vypustí. Proto nás to učí.
אי קרן כתיב אי רגל כתיב איצטריך סד"א אידי ואידי ארגל הא דאזיל ממילא הא דשלח שלוחי קמ"ל
A nyní, když jsme to vztáhli na zub, odkud víme o noze, která jde sama od sebe?
והשתא דאוקי אשן רגל דאזלה ממילא מנלן
Analogicky se zubem: jako u zubu nezáleží na tom, zda ho vypustil, či zda šel sám od sebe, tak i u nohy nezáleží na tom, zda ji vypustil, či zda šla sama od sebe.
דומיא דשן מה שן לא שנא שלחה שלוחי ל"ש דאזל ממילא אף רגל לא שנא שלחה שלוחי לא שנא אזלה ממילא
Ať tedy Milosrdný napíše jen „a vypustí“ a nepotřebuje [psát] „a spase“, neboť to znamená nohu i zub. Znamená nohu, jak je psáno: „kteří vypouštějí nohu býka a osla“ (Iz 32,20), a znamená zub, jak je psáno: „a zub zvěře na ně vypustím“ (Dt 32,24).
ולכתוב רחמנא ושילח ולא בעי וביער דמשמע רגל ומשמע שן משמע רגל דכתיב (ישעיהו לב, כ) משלחי רגל השור והחמור ומשמע שן דכתיב (דברים לב, כד) ושן בהמות אשלח בם
Nebýt nadbytečného verše, řekl bych: buď to, nebo ono – buď nohu, protože její škoda je častá, nebo zub, protože má ze škody požitek.
אי לאו קרא יתירה ה"א או הא או הא או רגל דהזיקו מצוי או שן דיש הנאה להזיקו
Ale vždyť jsou rovnocenné, ať tedy platí oba – který z nich bys vyloučil? Bylo to potřeba. Mohl bys myslet, že to platí jen tam, kde ho vypustil, ale když jde sám od sebe, nikoli. Proto nás to učí.
מכדי שקולין הן ויבאו שניהם דהי מנייהו מפקת אצטריך סד"א הני מילי היכי דשלח שלוחי אבל אזלא ממילא לא קמ"ל
Co je odvozeninou zubu? [Zvíře] se otíralo o zeď pro svůj požitek, nebo pro svůj požitek ušpinilo plody.
תולדה דשן מאי היא נתחככה בכותל להנאתה וטינפה פירות להנאתה
Čím se liší zub? Tím, že má ze škody požitek, je to tvůj majetek a jeho hlídání leží na tobě. I tyto mají ze škody požitek, jsou tvým majetkem a jejich hlídání leží na tobě. Odvozenina zubu je tedy jako zub, a když Rav Papa mluvil, mluvil o odvozenině nohy.
מאי שנא שן דיש הנאה להזיקו וממונך ושמירתו עליך הני נמי יש הנאה להזיקן וממונך ושמירתן עליך אלא תולדה דשן כשן וכי קאמר רב פפא אתולדה דרגל
Co je odvozeninou nohy? Způsobilo škodu svým tělem při chůzi, svou srstí při chůzi, nákladem, který je na něm, uzdou v jeho tlamě, zvonkem na jeho krku.
תולדה דרגל מאי היא הזיקה בגופה דרך הילוכה בשערה דרך הילוכה בשליף שעליה בפרומביא שבפיה בזוג שבצוארה
Čím se liší noha? Tím, že její škoda je častá, je to tvůj majetek a její hlídání leží na tobě. I tyto škody jsou časté, jsou tvým majetkem a jejich hlídání leží na tobě. Odvozenina nohy je tedy jako noha, a když Rav Papa mluvil, mluvil o odvozenině jámy.
מאי שנא רגל דהזיקו מצוי וממונך ושמירתו עליך הני נמי הזיקן מצוי וממונך ושמירתן עליך אלא תולדה דרגל כרגל וכי קאמר רב פפא אתולדה דבור
Co je odvozeninou jámy? Chceš-li říci, že hlavní druh je [jáma hluboká] deset [dlaní] a odvozenina devět – nejsou psány ani devět, ani deset!
תולדה דבור מאי ניהו אילימא אב י' ותולדה ט' לא ט' כתיבי ולא י' כתיבי
To nečiní potíž. Milosrdný řekl: „a mrtvé [zvíře] bude jeho“ (Ex 21,34), a mudrcům je zřejmé, že [jáma o hloubce] deset způsobuje smrt, [jáma o hloubce] devět způsobuje zranění, ale smrt nezpůsobuje.
הא לא קשיא (שמות כא, לד) והמת יהיה לו אמר רחמנא וקים להו לרבנן י' עבדן מיתה ט' נזיקין עבדי מיתה לא עבדי
Nakonec je tedy tato hlavním druhem pro smrt a tamta hlavním druhem pro zranění.
סוף סוף זה אב למיתה וזה אב לנזקין
Nýbrž [platí to] o jeho kameni, noži a břemeni, které nechal na veřejném prostranství a které způsobily škodu.
אלא אאבנו סכינו ומשאו שהניחן ברשות הרבים והזיקו
Jak si to představit? Pokud se jich zřekl [jako bezpánových], pak je to podle Rava i podle Šmuela totéž co jáma.
היכי דמי אי דאפקרינהו בין לרב ובין לשמואל היינו בור
Originál: Bava Kamma 3a na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.