Svou šířku – co platí? Svou výšku vsedě – co platí? Svou tloušťku – co platí? Svůj obvod – co platí? Zůstává nerozhodnuto.
רוחבו מהו ישיבתו מהו עוביו מהו היקיפו מהו תיקו:
Arachin 19b ערכין
Struktura debaty:Mišna 1Námitka 1
Rozpoznáno automaticky podle úvodních formulí. Podtržené pojmy a jména otevřou vysvětlivku.
„[Řekl-li:] Beru na sebe váhu své ruky atd.“ Učili naši mistři: [Řekl-li:] Beru na sebe váhu své ruky a váhu své nohy – rabi Jehuda říká: Přinese sud, naplní ho vodou a ponoří [do něj] ruku až po loket a nohu až po koleno,
משקל ידי עלי וכו': ת"ר משקל ידי ומשקל רגלי עלי רבי יהודה אומר מביא חבית וממלא מים ומכניס ביד עד האציל וברגל עד הארכובה
zváží oslí maso, šlachy a kosti a vkládá je do něj, dokud se nenaplní. A i když to není důkaz, je to náznak, neboť je řečeno: „jejichž maso je jako maso oslů“ (Ez 23,20).
ושוקל בשר חמור גידים ועצמות ונותן לתוכה עד שתתמלא ואע"פ שאין ראיה לדבר זכר לדבר שנאמר (יחזקאל כג, כ) אשר בשר חמורים בשרם
Řekl mu rabi Josi: Jak je možné přesně přizpůsobit maso masu, šlachy šlachám a kosti kostem? Řekl mu rabi Jehuda: Odhadují se. Řekl mu rabi Josi: Když už se odhaduje, ať se odhadne [rovnou] ruka! – A rabi Jehuda [zastává]: Děláme, co je možné.
א"ל ר' יוסי היאך אפשר לכוין בשר כנגד בשר גידים כנגד גידים עצמות כנגד עצמות א"ל ר' יהודה אומדין א"ל ר' יוסי עד שאומדין ימודו את היד ור' יהודה כמה דאפשר עבדינן
Ruka až po loket? – Namítá se proti tomu: Omývání rukou a nohou ve Svatyni [je] až po kloub.
ביד עד האציל ורמינהו קידוש ידים ורגלים במקדש עד הפרק
Podle Tóry až po kloub; u slibů se však řiď řečí lidí. – A podle Tóry až po kloub? Vždyť u tefilin, kde je psáno „tvá ruka“ (Ex 13,9), učilo se ve škole Menašeho: „tvá ruka“ – to je biceps!
דאורייתא עד הפרק בנדרים הלך אחר לשון בני אדם ודאורייתא עד הפרק והא גבי תפילין דכתיב {שמות יג } ידך ותנא דבי מנשה ידך זו קיבורית
Podle Tóry je to celé až po biceps; u slibů se řiď řečí lidí; a omývání rukou a nohou ve Svatyni je halacha, kterou známe z tradice.
דאורייתא קיבורית כולה בנדרים הלך אחר לשון בני אדם וקידוש ידים ורגלים במקדש הילכתא גמירי לה
Noha až po koleno? – Namítá se proti tomu: „[třikrát] nohama“ (Ex 23,14) – vylučuje ty, kdo chodí na dřevěných protézách.
ברגל עד הארכובה ורמינהו רגלים פרט לבעלי קבין
U slibů se řiď řečí lidí; a podle Tóry [je noha jen chodidlo, a proto] vylučuje ty, kdo chodí na protézách.
בנדרים הלך אחר לשון בני אדם ודאורייתא פרט לבעלי קבין
Ale vždyť u chalicy, kde je psáno „jeho noha“ (Dt 25,9), učí se: Zula-li [mu botu, která sahala] od kolena dolů, její chalica je platná!
והא גבי חליצה דכתיב {דברים כה } רגלו ותנא חלצה מן הארכובה ולמטה חליצתה כשרה
Tam je to jiné, neboť Písmo praví: „z jeho nohy (doslova: nad jeho nohou)“. – Jestliže tak, pak i nad kolenem je to „nad“! – „Nad“, ale ne „nad tím, co je nad“.
שאני התם דאמר קרא מעל רגלו אי הכי למעלה מהארכובה נמי מעל ולא מעל דמעל
Řekl Rav Papa: Z toho plyne, že patní kost sahá až k zemi; neboť kdyby tě napadlo, že je [od ní] oddělena, pak by patní kost byla „nad“ a holeň „nad tím, co je nad“. Rav Aši řekl: I kdybys řekl, že je oddělena, vše, co je spojeno s nohou, je jako noha.
אמר רב פפא ש"מ האי איסתוירא עד ארעא נחית דאי סלקא דעתך מיפסק פסיק הוה ליה איסתוירא מעל ושקא מעל דמעל רב אשי אמר אפילו תימא מיפסק פסיק כל דבהדי כרעא ככרעא דמי:
MIŠNA: [Řekne-li:] Beru na sebe cenu své ruky – odhadne se, kolik má cenu s rukou a bez ruky. V tom jsou sliby přísnější než odhady.
מתני׳ דמי ידי עלי שמין אותו כמה הוא שוה ביד ובלא יד זה חומר בנדרים מבערכין:
GEMARA: Jak ho odhadujeme? Řekl Rava: Odhadne se odhadem [jako] u škod.
גמ׳ היכי שיימינן ליה אמר רבא אומדין אותו אומד של נזקין
Řekl mu Abaje: Je to snad podobné? Tam jde o muže znehodnoceného, zde jde o muže plné hodnoty.
א"ל אביי מי דמי התם גברא זילא הוא הכא גברא שביח הוא
Řekl Abaje: Odhaduje se, kolik by člověk byl ochoten dát za otroka, který pracuje jednou rukou, oproti otroku, který pracuje oběma rukama. – Jednou rukou? Co to je – že ta druhá je useknutá? To je totéž! – Nýbrž [jde o otroka], jehož ruka je upsána prvnímu pánovi.
אמר אביי אומדין כמה אדם רוצה ליתן בעבד העושה מלאכה בידו אחת לעושה בשתי ידיו ידו אחת מאי ניהו ואידך פסיקא היינו הך אלא ידו מוכתבת לרבו ראשון
Zeptal se Rava: Odhadli ho odhadem [jako] u škod, a [pak] řekl: Beru na sebe svou cenu – co platí? Říkáme snad, že už jednou byl odhadnut, nebo se snad odhad [soudu] deseti liší od odhadu [soudu] tří?
בעי רבא אמדוהו אומד של נזקין ואמר דמי עלי מהו מי אמר הא אמדוהו חדא זימנא או דילמא שאני אומדנא דבי עשרה מאומדנא דבי תלתא
Shledáš-li, že je třeba říci, že se odhad deseti liší od odhadu tří – řekl: Beru na sebe svou cenu, odhadli ho, a znovu řekl: Beru na sebe svou cenu – co platí? Zde ho jistě odhadlo deset; nebo snad mezitím jeho cena vzrostla?
אם תמצא לומר שאני אומדנא דבי עשרה מאומדנא דבי תלתא אמר דמי עלי ואמדוהו וחזר ואמר דמי עלי מהו הכא ודאי אמדוהו בי עשרה או דילמא שבח ביני וביני
Řekl: Beru na sebe svou cenu, ještě ho neodhadli, a znovu řekl: Beru na sebe svou cenu – co platí? Zde jistě
אמר דמי עלי ולא אמדוהו וחזר ואמר דמי עלי מהו הכא ודאי
Originál: Arakhin 19b na Sefarii, verze „Wikisource Talmud Bavli“ (hebrejské Wikisource), licence CC BY-SA. Originál je převzat beze změn obsahu, jen rozdělený na segmenty. Český překlad je odvozené dílo pořízené strojově (model Claude) a šíří se pod licencí CC BY-SA 4.0.